Gelibolu (özel olarak gönderdiğimiz yazarımızdan) — Gelibolu ile İstanbul arasındaki yol biraz daha uzasaydı, konuşacak kimse bulamamaktan konuşma yeteneğimi kaybedecektim.

Yolculuğun, bir felaket gibi insanları birbirine yakınlaştırdığı söylenir. Oysa Bursa vapurunun birinci sınıfındaki yolcuların İstanbul’dan Gelibolu’ya kadar küskün bir sessizlikle gelişi, insanların çıkarsız ve geçici yolculuk dostluğuna da son verdiğini gösteriyor.

Ama insan, sofrada bir hastayı uyandırmaktan çekinir gibi yemek yemeye mahkûm olunca; en kısa tramvay yolculuğunda bile ahbaplık kaynaştıran yaşlı kadınların, o eğlendiğimiz samimiyetini arıyor.

Gelibolu…

Bir göçmen ili hâline gelen Gelibolu, boğazın en güzel yeri.

Ama girişimin ve girişimcinin azlığı, bu sahiller cennetini doğanın verdiğiyle yetinmeye mahkûm etmiş. “Keşan” kahvesinin lambaları da olmasa, akşam sekizden sonra sahilin çok yakınından geçen okyanus gemileri, burada insan yaşadığını anlayamayacak.

Çünkü henüz elektriğe kavuşamayan koca ilçe, akşamın erken saatlerinde, damarına basılmış bir sarhoşun gözü gibi kararıyor.

Lokantada yemeğinizi, tek oteldeki odanızı gündüzden ayırtmazsanız, hâliniz göçmenlerden beter olur.

Azla yetinmeye alışmış ilçe halkı, lamba ışığını pek yadırgamıyor.

Asıl Dert

Gazino, sinema, tiyatro gibi lüks saydığımız eğlence yerlerinin yokluğundan şikâyet eden de yok.

Hatta yürüyecek yol sıkıntısını bile dert edene çok seyrek rastlarsınız.

Ama hepsinin dayanamadığı asıl dert, içecek ve yıkanacak su kıtlığı.

Ucuzluk

Yine de şimdilik bu dertlerini ilçenin ucuzluğuyla avutuyorlar. Çünkü örneğin İstanbul’un en kötü yerinde 80 liraya zor kiralayabileceğiniz büyüklükte köşkler, burada sekiz liraya müşteri bulamıyor.

Yumurta, yağ, et ve balık ucuzluğu da ev kiralarıyla orantılı!

İlçede dünya olaylarına karşı genel bir ilgisizlik seziliyor. Sınırlı ve belirli bir çevreyi bir kenara ayırdıktan sonra ilçeyi altüst etseniz, Mussolini’nin adını bir yana, Habeşistan’la İtalya’nın boğuştuğunu bilen tek kişi bulamazsınız. Bana öyle geliyor ki çoğu, sonsuz iyimserliğini bu habersizliğine borçlu. Ama bunun farkında değiller; hatta dünyadan haber alamamak onları, en büyük dertleri olan susuzluk kadar sıkıyor.

Gazete Bulmak Güç

Bunun sorumluluğunu da biz gazetecilere yüklüyorlar. Çünkü burada bir gazete, bir dergi bulmak, adeta define bulmak gibi bir şey.

Oysa bu sorumluluğu gazetecilere yüklemekle hayli insafsız davrandıklarının farkında değiller. Buraya İstanbul’dan gelen posta haftada üçü geçmiyorsa, gazetecilerin yapabileceği, bunu benim gibi böylece yazmaktan ibaret!

İlgilenmesi gerekenler Gelibolu’da oturmadığına göre, bu satırları görürler elbet!

Gelibolulular yeni kaymakamlarını övmekle bitiremiyor.

Özellikle göçmenlerin yerleştirilmesinde gecesini gündüzüne kattığı söylenen bu kişi, Gelibolu’dan kısa sürede gelip geçen yirmiden fazla kaymakamın kaybettiği zamanı telafi edeceğe benziyormuş.

Fransız Mezarlığı

Fransızlar, 1856’daki Kırım Savaşı’nda ölen askerleri için Gelibolu’ya koca bir mezarlık yapmış.

Mezarlığın ortasına dikilen yüksek beton sütunun tepesi, Çanakkale sırtlarından görünecek gibi.

Mezarlığın yeri ve çevresi, Gelibolu’nun boğaza en hâkim kısmına düşüyor.

Atatürk Heykeli

Yeni kaymakam o civarda geniş bir Cumhuriyet Meydanı açtırmış. Şimdi Gelibolulular, o meydana dikilecek Atatürk heykelinin açılış törenini bekliyor.

Mahkemeler Tenha

Gelibolu’nun en tenha yeri, İstanbul’da izdihama benzeyen mahkeme koridorları… Çünkü Gelibolu’nun bir yıllık emniyet kayıtlarına tek bir cinayetin kanı bile bulaşmamış.

Bir Gelibolulu:

— Burada, diyor, bir yıl içinde cinayet değil, ufak bir hırsızlık olayı bile olmadı!

Ve gülerek ekliyor:

— Bu belki de çalınacak bir şey bulunmayışındandır!

Başımda kamçısıyla bekleyen arabacıyı fazla bekletmek korkusuyla Gelibolu mektubumu burada kesiyorum.

Gelibolu’nun belediye başkanı, bu korkuyla yırttığım kâğıtlarda kalan notları görseydi, arabacının kamçısına hayli dua ederdi.

Şimdi Bolayır’a, Demirtepe göçmen köyüne, oradan da Evreşe’ye hareket ediyorum.

Keşan’a dayanacak olan bu yolun sonundan göndereceğim mektupta, göçmenlerin durumunu yetkiyle ve gerçeğe en uygun biçimde anlatabileceğimi sanıyorum!

Naci Sadullah